Bài viết phân tích so sánh mô hình tổ chức chính quyền địa phương và hệ thống tư pháp của bốn quốc gia có trình độ phát triển cao và đặc điểm thể chế khác nhau: Nhật Bản (phân quyền mạnh + tư pháp độc lập), Đức (liên bang + tòa án hành chính), Hàn Quốc (kết hợp tập trung-phân quyền + e-Court), và Vương quốc Anh (phân quyền tài chính + hệ thống Common Law và tribunals chuyên trách). Trên cơ sở đó, tác giả rút ra năm nhóm bài học khả thi cho Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW: (1) tăng cường phân quyền gắn với tự chủ tài chính địa phương, (2) xây dựng tòa án hành chính và tòa án chuyên trách cấp tỉnh, (3) bảo đảm tính độc lập tư pháp thông qua cơ chế bổ nhiệm minh bạch, (4) ứng dụng mạnh mẽ công nghệ (nộp đơn điện tử, quản lý hồ sơ số, công khai bản án), và (5) đào tạo thẩm phán chuyên sâu về luật hành chính và công nghệ tư pháp. Điểm mới của nghiên cứu là kết hợp phân tích bốn mô hình đa dạng, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn cải cách hành chính - tư pháp hiện nay của Việt Nam và đưa ra các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao thay vì chỉ dừng ở nhận diện kinh nghiệm chung chung như nhiều công trình trước đây.
The article comparatively analyzes the organization of local government and judicial systems in four advanced and institutionally diverse countries: Japan (strong decentralization and independent judiciary), Germany (federal system with administrative courts), South Korea (centralized-decentralized hybrid with e-Court), and the United Kingdom (financially autonomous local authorities with Common Law and specialized tribunals). From these models, the author draws five practical lessons for Vietnam in implementing Resolution 18-NQ/TW: (1) enhancing decentralization with greater local financial autonomy, (2) establishing provincial-level administrative and specialized courts, (3) ensuring judicial independence through transparent appointment mechanisms, (4) intensively applying technology (e-filing, digital case management, online judgment publication), and (5) providing specialized training for judges in administrative law and judicial technology. The study’s novelty lies in its combination of four contrasting models, close linkage with Vietnam’s ongoing administrative-judicial reform, and provision of concrete, highly feasible solutions rather than generic observations as seen in previous works.