Nghiên cứu tập trung đánh giá năng lực cạnh tranh của mặt hàng rau quả Việt Nam tại thị trường Liên minh Châu Âu (EU) trong bối cảnh thực thi Hiệp định EVFTA giai đoạn 2020-2024. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích định lượng thông qua chỉ số Lợi thế so sánh biểu hiện (RCA) và tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan (FTA utilization rate) để làm rõ vị thế của rau quả Việt Nam so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Thái Lan. Kết quả phân tích theo mô hình kim cương Porter chỉ ra rằng, dù EVFTA mang lại lợi thế vượt trội về thuế quan, năng lực cạnh tranh của rau quả Việt Nam vẫn bị kìm hãm bởi các yếu tố nâng cao như hạ tầng logistics lạnh và khả năng đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe (SPS/TBT) từ EU. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp cụ thể hóa theo từng chủ thể (Nhà nước, doanh nghiệp và hiệp hội) nhằm chuyển đổi từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và tính bền vững.
The study evaluates the competitiveness of Vietnamese fruits and vegetables in the European Union (EU) market within the context of the EVFTA implementation from 2020 to 2024. The author employs descriptive statistics combined with quantitative analysis, utilizing the Revealed Comparative Advantage (RCA) index and the FTA utilization rate to clarify Vietnam's position relative to direct competitors, such as Thailand. Analysis results based on Porter’s Diamond model indicate that, although the EVFTA provides significant tariff advantages, the competitiveness of Vietnamese fruits and vegetables remains hindered by "advanced factors" specifically cold-chain logistics infrastructure and the capacity to meet stringent Sanitary and Phytosanitary (SPS) and Technical Barriers to Trade (TBT) requirements from the EU. Accordingly, the study proposes a comprehensive set of solutions tailored to specific stakeholders (the State, businesses, and associations) aimed at transitioning from price-based competition to quality- and sustainability-driven competition.