Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình cách sinh viên học tập và phát triển năng lực tự học trong giáo dục đại học. Khác với các nghiên cứu trước chủ yếu mô tả tác động tích cực và tiêu cực của AI, bài viết này tập trung làm rõ cơ chế tác động của ứng dụng AI tới năng lực tự học của sinh viên. Trên cơ sở tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước, bài báo đề xuất một mô hình lý thuyết mới, gồm ứng dụng AI trong học tập, tư duy phản biện, động cơ học tập, thái độ đối với AI và năng lực tự học. Kết quả cho thấy tư duy phản biện và động cơ học tập đóng vai trò trung gian then chốt, trong khi thái độ đối với AI là yếu tố điều tiết quan trọng của mô hình. Nghiên cứu đóng góp một khung lý thuyết mới giúp hiểu rõ bản chất năng lực tự học trong bối cảnh AI và gợi ý hàm ý quản trị cho giáo dục đại học.
Artificial intelligence (AI) is reshaping how university students learn and develop self-directed learning competence in higher education. Unlike prior studies that mainly describe the positive and negative effects of AI, this paper focuses on elucidating the mechanisms through which AI applications influence students’ selfdirected learning competence. Based on a systematic review of both international and domestic studies, the paper proposes a new integrated theoretical model comprising AI applications in learning, critical thinking, learning motivation, attitudes toward AI, and self-directed learning competence. The findings indicate that critical thinking and learning motivation function as key mediating variables, while attitudes toward AI serve as an important moderating factor. This study contributes a novel theoretical framework that enhances understanding of the nature of self-directed learning in the AI context and provides managerial implications for higher education institutions.